ένα κείμενο από το autoweekend της εφημερίδας "Ο Κόσμος του Επενδυτή"
Η Θεωρία του "Σταθερού Κινδύνου"
Έχετε ακούσει για την θεωρία του "Σταθερού Κινδύνου"; Εγώ, πάντως, δεν την είχα ακούσει μέχρι που συνάντησα την κ. Φαίδρα Λογοθέτη, κλινική ψυχολόγο-ψυχοθεραπεύτρια και διευθύντρια του κέντρου αυτοεκτίμησης και θετικής σκέψης με το όνομα "Lovesmiles". Από αυτή τη θεωρία -την οποία αυτή την περίοδο επεξεργάζονται αρκετά σημαντικά ερευνητικά ιδρύματα, κυρίως των "κυκλοφοριακά προηγμένων" χωρών (Γαλλία, Γερμανία, Σκανδιναβία, Κάτω Χώρες, ΗΠΑ, Καναδάς κλπ.)-, προκύπτουν συμπεράσματα σχετικά με τις αντιδράσειςτων οδηγών στις αλλαγές τόσο του οδικού περιβάλλοντος (οδός και εξοπλισμός οδού-π.χ. στηθαία-, αύξηση κυκλοφοριακού φόρτου) όσο και της τεχνολογίας των οχημάτων (συστήματα ABS, ESP, ASD, αερόσακοι, οχήματα αυξημένης ακαμψίας κλώβου επιβατών κλπ).
Μέσα από μια πληθώρα ερευνητικών προγραμμάτων, με ποικίλα αποτελέσματα, ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως οι οδηγοί τείνουν, διαχρονικά, να αναλαμβάνουν μια σταθερή ποσότητα κινδύνου. Όταν, δηλαδή, οι συνθήκες της κυκλοφορίας και των οχημάτων τους βελτιώνονται, οι οδηγοί γίνονται λιγότερο προσεκτικοί και πιο ριψοκίνδυνοι, ενώ, αντίθετα, σε δυσμενείς συνθήκες η προσοχή τους αυξάνεται (αλήθεια, έχετε δει πολλούς να οδηγούν σε έναν ορεινό και απόκρημνο δρόμο μιλώντας στο κινητό, όπως κάνουν πολλοί σε μία ευθυγραμμία του αυτοκινητόδρομου;)
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής αυτλης της θεωρίας του "Σταθερού Κινδύνου" συνέβη και στη χώρα μας περίπου πρν από 20 χρόνια. Μία ομάδα συγκοινωνιολόγων είχε αναλάβει τη μελέτη βελτίωσης των φερόμενων ως "μελανών σημείων" κατά μήκος του βασικού οδικού άξονα της χώρας, Πάτρας-Αθήνας-Θεσσαλονίκης-Ευζώνων. Στη συνέχεια, η ομάδα αυτή, μετά την υλοποίηση των παρεμβάσεων βελτίωσης, εξέτασε τα στοιχεία ατυχημάτων που είχαν προκύψει, ώστε να εκτιμήσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων που εφαρμόστηκαν (μελέτη "πριν και μετά"-before-and-after study). Η βελτίωση σε όλα, σχεδόν, τα σημεία που μελετήθηκαν ήταν εντυπωσιακή (από σημαντική μείωση μέχρι και μηδενισμό των ατυχημάτων), εκτός από ένα: το ορεινό τμήμα μεταξύ Πελασγίας και Αλμυρού (περιοχή κόμβου Αγίων Θεοδώρων), όπου, μετά τη μεγάλη βελτίωση της οδού σε όλο αυτό το τμήμα, τα ατυχήματα αυξήθηκαν σημαντικά!
Οι μελετητές έσπευσαν να εξετάσουν σε βάθος το φαινόμενο και τα συμπεράσματα ήταν εντυπωσιακά. Στο τμήμα αυτό ο δρόμος είναι ορεινός και, αναγκαστικά, με πολλές απότομες στροφές. Όσο το οδόστρωμα ήταν σε κακή κατάσταση, με ανάποδες κλίσεις στις στροφές, με ανύπαρκτες διαγραμμίσεις και με ελάχιστα στηθαία ασφαλείας, οι οδηγοί κινούνταν με μεγάλη προσοχή και με μικρές ταχύτητες. Μετά την υλοποίηση των σημαντικών βελτιώσεων που έγιναν, οι ταχύτητες κίνησης αυξήθηκαν κατακόρυφα και η προσοχή των οδηγών μειώθηκε. Θεώρησαν, δηλαδή, βλέποντας έναν άρτια εξοπλισμένο και με σωστές κλίσεις δρόμο, ότι είναι ασφαλείς (κάτι που δεν συνέβαινε πραγματικά, αφού μία ορεινή οδός είναι επικίνδυνη όσο καλά και να σχεδιαστεί) και άρχισαν να παίρνουν μεγαλύτερα ρίσκα, κάτι που οδήγησε στην αύξηση των ατυχημάτων.
Από τα παραπάνω συμπερένουμε ότι μία οδός είναι ασφαλής όταν "δείχνει" λιγότερο ασφαλής απ'όσο πραγματικά είναι, ενώ είναι ανασφαλής όταν δημιουργεί ψευδαίσθηση ασφάλειας, η οποία στη πράξη δεν υφίσταται.
Στα οχήματα, η θεωρία του "Σταθερού Κινδύνου" έχει ανάλογη εφαρμογή, αφού (χωρίς ακόμη να υπάρχουν οριστικά συμπεράσματα) παρατηρείται η τάση από οδηγούς με υπερεξοπλισμένα, από 'αποψη ασφάλειας, οχήματα (με συστήματα ABS, ESP, ASD πολλούς αερόσακους κλπ) να οδηγούν πιο ριψοκίνδυνα από εκείνους που έχουν οχήματα παλιάς τεχνολογίας.
Φώτης Ραΐσης
