Μιας και κάποιος φίλος ρώτησε.........
ας δούμε μια μια, με απλά ελληνικά, τι είναι αυτές οι περίεργες λέξεις που είναι πλεον συνώνυμες με μοτοσυκλέτες BMW και σε τι αναφέρονται.
TELELEVER Αυτή τη στιγμή χρησιμοποιείται κατα κανόνα η ανάρτηση με τηλεσκοπικό πιρούνι. Το μεγάλο μείον αυτού του συστήματος είναι πως δεν διαχωρίζεται η λειτουργία αλλαγής διεύθυνσης με αυτή της ανάρτησης. Παράλληλα - ή σαν συνέπεια - έχουμε "καμπτικές" ροπές που δημιουργούν καταπονήσεις στο λαιμό του πλαισίου όπως επίσης στρεβλώσεις των καλαμιών και βύθιση, κατά το φρενάρισμα, που σαν συνέπεια έχει την αλλαγή της γεωμετρίας της μοτοσυκλέτας. Βέβαια με την εξέλιξη της τεχνολογίας έχουν λυθεί σε ένα μεγάλο μέρος τα παραπάνω προβλήματα αλλά δεν έχουν εξαλειφθεί εντελώς
Βασική αρχή - και στόχος - του συστήματος Telelever είναι απαλειφθεί αυτό ακριβώς το μειονέκτημα. Έτσι για αυτό τον σκοπό, την διευθυνση την αναλαμβάνει ένα ζευγάρι τηλεσκοπικά καλάμια - σαν τα συμβατικά - μόνο που στο εσωτερικό τους δεν υπάρχουν ελατήρια. Αντί αυτών υπάρχει ένα αμορτισέρ συνδεδεμένο με ένα ψαλίδι σαν των αυτοκινήτων που έχουν αναλάβει την δύσκολη δουλειά της ανάρτησης. Η έδραση αυτού του συστήματος γίνεται πάνω στη κεντρική δοκό του πλαισίου, μεταφέροντας εκεί όλες τις δυνάμεις που αναπτύσσονται. Με αυτόν τον τρόπο καταπονείται ένα τμήμα του πλαισίου με μεγαλύτερη αντοχή από αυτό του λαιμού, ενώ το μήκος των καλαμιών που υπόκειται σε κάμψη μειώνεται σχεδόν στο μισό, με αποτέλεσμα την ελάχιστη παραμόρφωση.
Η BMW έχει επιλέξει το μήκος του ψαλιδιού και τις θέσεις έδρασης του ώστε να μην βυθίζεται ή ανυψώνεται κατα το φρενάρισμα. Με αυτόν το τρόπο η μηχανή, παραμένει ακίνητη - στον κάθετο άξονα ως προς το οδόστρωμα - δηλαδή δεν "μπρουμουτίζει" οπότε δεν αλλάζουν τα γεωμετρικά της χαρακτηριστικά και κατα συνέπεια δεν μειώνεται η σταθερότητα που είχε το σύνολο πριν την επιβράδυνση. Έτσι δεν δημιουργείται πρόβλημα κατευθυντικότητας όπως στα συμβατικά πιρούνια λόγω της υπερφόρτωσης της ανάρτησης.
Όμως όλα έχουν κι ένα "αλλά". Στην συγκεκριμένη περίπτωση μπορούμε να επισημάνουμε δύο. Καταρχήν η δύναμη που ασκεί το αμορτισέρ και πιέζεται ο τροχός στο έδαφος, κατα την πορεία, είναι μεγαλύτερη από ότι με τα κλασικά πιρούνια οπότε κερδίζουμε σε πρόσφυση αλλά αυξάνεται δραματικά η φθορά του εμπρόσθιου ελαστικού. Κατα δεύτερον, στο φρενάρισμα επειδή δεν υπάρχει μεταφορά βάρους εμπρός - λόγω της μη βύθισης - αυξάνεται η ευκολία που μπλοκάρει ο τροχός. Σε συνδυασμό με το σεβρό του δικού μου μοντέλου, το ABS κρίνεται, τουλάχιστο, απαραίτητο!
Αυτό το σύστημα χρησιμοποιείται ήδη από το 1993 στις R1100GS και ήδη έχει εμφανιστεί η επόμενη γενιά - από το 2004 στα Κ1200S - με το άνομα "duolever". Λεπτομέρειες πολλές δεν μπορώ να σας δώσω για αυτό αλλά στην φωτογραφία φαίνονται οι επιμέρους διαφορά με το προηγούμενο, ενώ η βασική λογική παραμένει ίδια!
Στο R1200GS του 05 που καβαλάω - αλλά και σε όλα τα επόμενα - το αμορτισέρ ρυθμίζεται σε εννιά θέσεις ως προς την προφόρτιση ελατηρίου.
Paralever Ας τα πάρουμε από την αρχή.... και εν αρχή ήταν το monolever. Το 1980 στα R80GS ο πίσω τροχός εδραζόταν σε ένα μονό μπράτσο που μέσα του γύριζε ο άξονας μετάδοσης κίνησης.
Το 1987 υιοθετήθηκε το paralever 1ης γενιάς (πχ R100GS)
Οι διαφορές που μπορούμε να δούμε από το προηγούμενο monolever είναι δύο. H φωλιά του άξονα και το διαφορικό δεν είναι πλέον ένα ενιαίο κομμάτι αλλά έγιναν ξεχωριστά με την παρεμβολή ανάμεσα τους ενός ελαστικού συνδέσμου (φούσκα). Επίσης τοποθετήθηκε μια μεταλική ραβδος παράλληλα στον άξονα. Το γιατί τώρα μπορεί να εξηγηθεί από τα παρακάτω σχέδια:
με τον τροπο αυτό μειώνεται αισθητά το φαινόμενο της εκτόνωσης της πίσω ανάρτησης (ανασήκωμα) κατά την επιτάχυνση - καθώς οι δυνάμεις μεταφέρονται σε περισσότερα σημεία σημεία στο κινητήρα/πλάισιο - και της μεταβολής της γεωμετρίας της μοτοσυκλέτας κατα την λειτουργία της ανάρτησης σε όλο το φάσμα της.
Επίσης επειδή κατα την κίνηση του άξονα μέσα στην φωλιά δημιουργούνται δυνάμεις αντίδρασης κατα την αντίθετη φορά της κίνησης του υπάρχει μια τάση στρέψης του διαφορικού που ακυρώνεται από την κόντρα/ράβδος.
Το 1993 έχουμε το paralever 2ης γενιάς (R1100GS) με μόνη διαφορά οτι το αμορτισέρ μετακινήθηκε στο κέντρο της μοτοσυκλέτας
και το το 2004 ήρθε η στιγμή για το paralever 3ης γενιάς (R1200GS κτλ) Η μεταλική ράβδος μεταφέρεται στο επάνω μέρος για να απομακρυνθεί και η πιθανότητα επαφήε της με βραχια, πέτρες κτλ, ενώ το κέντρο του διαφορικού αποβάλει επιπλέον βάρος (δες "τρύπα")
Όλες οι πληροφορίες και φωτογραφίες εχουν μαζευτεί εδώ και χρόνια από διάφορα περιοδικά, τεχνικά εγχειρίδια και sites.
